Archivo: Elhuyar

Isotopo erradioaktiboen bigarren iturri naturala dira tximistak

Astronomiaren historian lehenengo aldiz, Eguzki Sisteman sartu den asteroide bat aurkitu dute. Orain arte gurean aurkitu izan diren beste kometa eta asteroideak Eguzki Sisteman bertan sortutakoak ziren, baina Oumuamua asteroide berria kanpoan sortutakoa da; milioika urte eman omen ditu espazioan bidaiatzen Eguzki Sisteman ezustean sartu aurretik.

Positroiak pulsarretatik datozela baztertuta, indarra hartu du materia-ilunetik etorri daitezkeen ideiak

184 herrialdetako 15.000 zientzialarik baino gehiago sinatutako dokumentu bat argitaratu da BioScience aldizkarian, helburu argi batekin: gizateriari ohartaraztea gure jokabidearekin etorkizuna arriskuan jartzen ari garela.

Nekazaritza Ekialde Hurbilean sortu zen, duela 10.000 urte inguru, eta hortik zabaldu zen gero Europa osora. Naturek argitaratutako lan batek argitu du Europako neolitizazio-prozesu horretan zehar, ehiztari-biltzaile europarrak behin eta berriz nahastu zirela Ekialde Hurbiletik etorritako nekazari haiekin. Orain arteko ikerketek aditzera ematen zutena oso bestelakoa zen: europar gizaki neolitikoak Anatoliatik etorritako nekazari horien ondorengo zuzenak zirela, eta ez zirela apenas nahastu hemen aurkitu zituzten ehiztari-biltzaileekin. Azken ikerketak, ordea, 3.000 urtez elkar gurutzatzen aritu zirela frogatu du.

Asmak, errinitis alergikoak (hautsari edo polenari alergia, adibidez) eta ekzemek neurri batean oinarri genetiko bera zutela jakina zen. Hain zuzen ere, horregatik, ohikoa izaten da gaitz horietako bat baino gehiago batera agertzea. Orain, gaitz horien atzean dauden arrisku-faktore genetikoan zein diren aztertu dute, eta guztira 136 faktore identifikatu dituzte, erdiak baino gehiago ezezagunak. Aldaera genetiko horiek 132 generi eragiten diete. Immunitate sistemarekin zerikusia duten geneak dira.

Pirinioetako glaziarrek 243 ha-ko azalera hartzen dute gaur egun, 1850ean baino % 88 gutxiago. Emaitza hori eman dute, Pirineos aldizkarian argitaratu duten lan batean. Besteak beste, Euskal Herriko Unibertsitateko Ibai Rico, eta Magallanes Unibertsitatko Eñaut Izagirre glaziologoek sinatu dute lan hori.

Metal likidoak erabilita material bidimentsionalak sintetizatzea lortu dute Australiako RMIT Unibertsitateko ikertzaileek. Metal oxidoen geruza fin-finak sortu dituzte, atomo gutxiko lodierakoak. Material horiek supereroaleak direnez, osagai elektroniko nanometriko ahaltsuak garatzeko aukera emango dutela adierazi dute.

Genoma eraldatzeko teknika berri bana aurkeztu dute Nature eta Science aldizkariek. Bietan Broad Institutuko (Harvard Unibertsitatea) eta MITeko ikertzaileek parte hartu dute, eta biek dute helburutzat gaitzak eragiten dituzten mutazio molekular txikiak zuzentzea. Bi tekniken arteko alde nagusia ituan dago: batean DNA sekuentziaren base nitrogenatuak dira, eta, bestean, RNAren nukleosidoak.

Inertzia-bolanteek ondo baino hobeto erakutsi izan dute milaka urtean oso erabilgarri direla. Gaur egun, energia elektrikoa metatzeko oso egokiak izan daitezkeela erakutsi dute, bateria mekaniko modura, eta jadanik inertzia-bolante komertzialak eskura daitezke instalazio elektrikoetan jartzeko. Azken finean, beste teknologiek ez dituzten onura asko dituzte inertzia-bolante modernoek.