Archivo: Elhuyar

Kaltetutako bihotzetan zelula amak txertatzen direnean gertatzen den hobekuntza zelula horiek txertatzeak eragiten duen erantzun immunologikoagatik da, eta ez, uste zenez, zelula amek bihotzean zelula berriak sortzea eragiten dutelako. Ondorio horretara iritsi dira Nature aldizkarian argitaratu berri duten ikerketa batean.

Patogenoen eta gizakion immunitate-sistemaren arteko koeboluzioaren ondorioak aztertu dituzte Herbehereetako ikertzaileek, eta ikusi dute gaixotasun infekzioso batzuei aurre egiteko lagungarriak diren aldaera genetikoek areagotu egiten dutela hanturazko gaitz eta autoimmune zenbait izateko arriskua. Horrez gain, nabarmendu dute gaur egun ere immunitate-sistemak eboluzionatzen jarraitzen duela, pertsonen bizilekuaren eta bizimoduaren arabera.

Datu historikoak erabiltzen dituzten adimen artifizialeko sistemek isuri diskriminatzaileak sortzeko arriskua dute. Hori saihesteko, teknika bat asmatu dute AEBetako eta Brasilgo unibertsitate batzuetako ikertzaileek.

Aspaldiko eztabaida da musika unibertsala ote den. Kultura guztietan egiten da musika, eta hizkuntza unibertsala dela ere esan izan da. Alabaina, aditu ugarik ukatu egiten dute ideia hori; haien arabera, dibertsitate musikala handiegia da elementu komunen bat topatzeko kultura guzti-guztietan. Auzia argitzeko orain arte egin den ikerketarik osatuenean, ordea, ondorioztatu dute baietz, musikak badituela ezaugarri komunak kultura denetan.

Nature aldizkarian argitaratutako artikulu baten arabera, ukimenarekiko sentikorra den interfaze bat garatzea lortu dute. Informazioa bibrazio mekanikoen bitartez komunikatzen du gailuak; hortaz, nolabaiteko azal sintetiko baten modura erabil daiteke. Interfaze berria, besteak beste, eskuen protesietan erabil ahal izango da, protesiak eusten duen objektuaren informazio sentsoriala emateko. Baina erabilera xelebreagoak ere aurreikusi dituzte: adibidez, bideo-jokoetan kolpeak sentitzeko, edota sare sozialen bidez laztan birtualak bidaltzeko.

Lo gutxiegi egiteak hezurren mineral-dentsitatea txikitzen eta osteoporosia izateko arriskua handitzen duela ondorioztatu dute, menopausia pasa duten emakumeekin egindako ikerketa batean.

Gizaki modernoen eta neandertalen gaitzek elkarri nola eragin zieten eta azkenean zergatik gailendu ziren gizaki modernoak proposatu dute, ereduen bidez, Standford Unibertsitateak gidatutako ikertzaile batzuek. Nature Communications aldizkarian argitaratu dituzte ondorioak, eta, haien arabera, litekeena da gizaki modernoek tropikoetatik ekarritako gaitzak gako izatea bi giza taldeen arteko talkan.

Belaunaldi berriko eguzki-panelei bultzada eman diezaiekeen ikerketa argitaratu du Nature Photonics aldizkariak. Silizioa perovskita materialez ordezkatzeko helburuz, perovskita-geruza homogeneoagoak egiteko moduak bilatzen ari ziren, baina Cambridgeko Unibertsitateko ikertzaileak ustekabean konturatu dira nolabaiteko desordena kimikoak haien eraginkortasuna handitzen duela. Izan ere, desordena horretan, perovskita-xaflan konposizio desberdineko guneak sortzen direla ikusi dute, nolabaiteko haranak eta mendiak, karga-eramaleak hobeto harrapa ditzaketenak. Nahaste-maila egokia identifikatu beharko dute orain.

Klitoriak, plazera emateaz gain, ugalketan laguntzen duela baieztatu du Clinical Anatomy aldizkarian argitaratutako ikerketa batek. Baginaren lubrifikazioak zakila minik gabe sartzeko aukera emateaz gain, klitoria estimulatzeak traktu genitalean aldaketa ugari eragiten dituela dio ikerketak: baginako odol-fluxua hobetzen du, odoleko oxigeno-kantitatea handitzen du, traktuko pH azidoa neutralizatzen du, eta umetokiaren lepoan ere aldaketak eragiten ditu. Azken horiei esker, bide luzeagoa egin behar izaten du semenak, eta hala, espermatozoideei aktibatzeko denbora ematen die, obulua ernaltzeko gai izan daitezen. Ikertzaileen ustez, klitoriaren estimulazioak eragiten dituen aldaketek argi uzten dute maila berekoak direla klitoriak ugaltze- eta plazer-funtzioak.

“Ikerketa-lanetan aritu naiz lau urtez, eta nahiago nuke horretan jarraitu, irakaskuntzan baino, ez balitz diru-kontuengatik. Baina nire baliabideak baino ez ditut bizitzeko, eta dagoeneko ia gastatu dut duela zazpi urte unibertsitate-ikasketak egiten hasi aurretik irakasle gisa lan eginez aurreztu nuen guztia”, idatzi zuen. “Aukera bat nahi nuke nire denbora ikertzen emateko, kontu ekonomikoaren larritasunetik libre”. Carnegie Institutura bidali zuen gutuna, ikertzen jarraitzeko beka bat eskatuz. Ondo kostata iritsi zen horraino, eta ez zuen ametsa hor bukatzerik nahi. 1903ko uztaila zen. Nettie Stevensek doktoretza atera berri zuen, 42 urterekin.