Archives: Elhuyar

Azkenaldian, COVID-19ak biriketan eragiten dituen ondorioez gain, susmoa dago ondorio neurologikoak ere izan ditzakeela. Pazienteen artean sumatu dituzten kalte neurologiko ohikoenak arinak izan dira: usaimena galtzea (anosmia), zaporeak ez hautematea (ageusia) eta buruko mina. Baina, kasu gutxi batzuetan, garuneko istripu baskularrak, kontzientzia-mailaren nolabaiteko galera, konbultsioak eta entzefalopatiak ere deskribatu dira.

, ,

Lurpea dute pasio. Urak sortutako bideetan barrena lur azpian sartu, eta han aurkitzen duten edertasuna kameraz jasotzen dute ILUNPE Art taldeko zazpi argazkilari gasteiztarrek. Kobazuloak maite dituztela diote, lurpean aurkitzen dituzten pasaia martetarrak, ez baitago uraren pazientzia duen beste arkitektorik Lurrean.

Amalda kobazuloa (Zestoa), aspalditik da ikergai, bertan bizi izan ziren neandertalen arrastoak oso baliagarriak baitira gizaki haien bizimodua ezagutzeko. Kantauriar isurialdean: kronologia, gizarte-egitura, ohiturak… Oraingoan, teknika geo-espazialak erabilita, animalia haragijaleek eta neandertalek kobazuloaren zer leku ta zerarako erabili zituzten aztertu dute, Kaliforniako Unibertsitateko HERC Giza Eboluzioaren Ikerketa Zentroko Laura Sánchez Romeroren gidaritzapean.

,

Gero eta ohikoagoa da pazienteen genomak sekuentziatzea, baina, gero, zaila da datuak interpretatu eta azaltzen diren mutazioek zer kalte eragin dezakeen jakitea. Hemendik aurrera, ordea, baliabide garrantzitsu bat izango dute adituek, gnomAD proiektuaren emaitzak argitaratu baitituzte Nature taldeko hainbat aldizkarik. Giza aldaera genetikoen katalogo publikorik handiena da: 140.000 pertsonaren datuak jasotzen ditu.

Txinako eta AEBko entzule boluntarioekin egindako ikerketa baten bidez, musikak eragiten dituen emozioak identifikatu, sailkatu, eta elkarren arteko harremanak erakuten dituen mapa bat osatu dute. Aldi berean, berretsi dute musika entzuteak eragiten duen esperientzia subjektiboa dela eta kulturaren eraginpekoa.

Idatzi honen bidez, Biodibertsitatearen Nazioarteko Eguna ospatzen den honetan, gure ardura eta ezinegona adierazi nahi dugu azken urteetan, eta, batez ere, azken hilabeteotan Urumea bailaran hainbat lurjabe, erakunde publikoen baimenarekin egiten ari den eukalipto-landaketen aurrean. Nafarroarekin muga egiten duten Urumeako zenbait bailaratan (Usoko erreka, Kartola edo Olaberri bailara, Sagarreta…) eukalipto landaketak gero eta ugariagoak dira (300 ha prentsan ateratako informazioaren arabera), eta horrek, hainbat ikerketek adierazten duten moduan, inpaktu berreskura ezinak sor ditzake bertako biodibertsitatean, bailarako ekosistema ezberdinetan, Urumeako ibaiaren eta erreken hidrodinamikan, zein bertako faunan eta floran.

Tokiko ezaugarri klimatikoek ez dute eraginik izango COVID-19aren pandemiaren lehen olatuan, Princeton Unibertsitatean egindako ikerketa baten arabera. Science aldizkarian argitaratu dute, eta, egileek argi diote hezetasunak eta tenperaturak ez dutela eraginik izan izurriaren hedapenean.

,

COVID-19aren eboluzioa kontrolpean izateko, gakoa izango da aurrerantzean gerta daitezkeen agerraldi berriak garaiz detektatu eta neurriak hartzea. Hortaz, birusaren jarraipen epidemiologikoa egiteko erremintak garatzen ari dira zientzialariak. Science of the Total Environment aldizkari zientifikoak argitaratutako artikulu batek dio estolderiatik datorren ura aztertzea izan daitekeela COVID-19a jarraitzeko sistema eraginkorra, infekzioa hasi eta hiru egunera jada birusa gorotzetan eta gernuan azaltzen baita, eta erraz detektatu baitaiteke araztegietan.

Saturnoko “hexagono” fenomenoaren egitura geruzaz geruza aztertu eta karakterizatu dute EHUko Planeta Zientzien Taldeko ikertzaileek. Saturnoko Ipar poloko egitura hori bakana da, eta lehen aldiz behatu zutenetik piztu du planeten atmosferen ikertzaileen arreta. EHUko Planeta Zientzien Taldeak ere urteak daramatza hura ikertzen, eta, orain, azken emaitzak argitaratu dituzte Nature Communications zientzia-aldizkarian.

,

Oraindik ikerketa gutxi egin badira ere SARS-CoV-2 birusak ur-eremuetan duen transmisioari buruz, ingurune horietan aisialdiko jarduerak egiteak izan dezakeen arriskuaren berri emateko txosten bat plazaratu du Espainiako Ikerketa Kontseilu Nagusiak (CSIC), dauden ebidentzietan oinarrituta.

,